Spooky Season 7 plekken rond Schloss Moehren
Spooky Season deel twee
Het is weer september (wat gaat het toch snel) en wederom trekt de herfstnevel over het Möhrenbach dal. Het teken dat het seizoen van een zwoele zomer verschuift naar een warme herfst. Met het dekentje van mist die ons dal bedekt, word ik als vanzelf aangetrokken door de mystiek van dit seizoen.
Dit is het seizoen van afscheid van een zinderende zomer naar inkeer en rust. Van kalibreren naar je basis en focus op wat bij je past en waar je blij van wordt. Ik word blij van een koelere temperatuur en wandelingen door de natuur of een historische stad naar mystieke plekken.
Want als vanzelf komen in de herfst sagen en legende vanachter hun stenen muren en grotten tot leven. Daarom een aanvulling op mijn Spooky Season Beieren lijstje van vorig jaar.
Spooky season nr 2.
En dit keer ga ik dieper de donkere hoofdstukken van onze geschiedenis in de hexenprocessen, folterkamers en ik verklap waar vroeger de galg in Möhren stond.
1. De Folterkeller in Pappenheim
Diep onder de burcht van Pappenheim ligt de Folterkeller verborgen. De angstaanjagende martelwerktuigen laten niets aan de verbeelding over. Om de Folterkeller te bekijken, heb je een entreekaartje voor de burcht nodig.
Hoewel de martelingen het gehele jaar door gruwelijk waren trekt met het binnendringen van koele lucht een rilling door je lijf die minder snel verdampt in de herfst dan in een warme zomer.
Gelukkig staat tegenover de martelkelder een bankje om na je bezoek aan ‘de hel op aarde’ even bij te komen voor je verder kunt genieten van de mooie burcht.
-
Het schandmasker: Gebruikt van ca. 1500 tot het begin van de 19e eeuw als straf voor heksen, roddelende vrouwen, of vrouwen die te ijdel of nieuwsgierig waren. Het staat er echt! De vrouw in kwestie werd met het masker op door de stad geleid en bij de schandpaal gezet. Sommige maskers hadden een ingebouwd fluitje in de mond. Bij elke ademteug klonk er een luide fluit.
-
De pijnbank: Tussen de 14e en de 18e eeuw een van de meest gebruikte methoden voor ondervraging. De ondervraagde werd op een bank met pinnen gelegd. De handen werden aan het hoofdeind vastgebonden en de voeten aan het voeteneind. Met een lier werd het slachtoffer extreem opgerekt. Dit leidde tot ontwrichte schouders en knieën en tot scheuren in spieren en pezen.
Martelkelder Pappenheim – Foto Sandra de Greeff
- De verhoor- of folterstoel: Een verhoortechniek die tot in de 18e eeuw werd gebruikt. De verdachte werd naakt op een met pinnen bezette stoel gezet. De armen en benen werden met riemen of kettingen strak aangetrokken. Slachtoffers konden zich niet bewegen. Om de pijn te verhogen, werden de met pinnen bezette planken extra aangespannen. Ook werden er planken op de dijbenen en armen gedrukt.
-
De Schandtonne: Gebruikt voor dronkaards, herrieschoppers en kleine overtreders. De veroordeelde moest met het hoofd door het gat en de benen eronderuit door de stad lopen.
-
Het radkruis: Gebruikt van de 14e tot de 18e eeuw. Je werd er met armen en benen wijd op vastgebonden. De beul sloeg met een zware houten of ijzeren staaf op je ledematen om alle botten te breken. Volgden de slagen van boven naar beneden, dan was de marteling snel dodelijk. Van beneden naar boven was ook dodelijk, maar heel langzaam. Dit was de zwaarste en meest wrede vorm van de doodstraf. Het werd vooral gebruikt bij zware misdaden zoals moord en roofovervallen.
Martelstoel Folterzimmer Pappenheim – Foto Sandra de Greeff
2. Heksenproces in Nördlingen
Het bekendste verhaal uit deze periode is dat van Maria Holl, de waardin van herberg Die Goldene Krone. Omdat haar zaak zo goed liep, werd ze uit afgunst door dorpsgenoten aangegeven als hekserijverdachte.
In 1593 werd ze opgepakt en in de folterkelder van het stadhuis geworpen. Ze onderging maar liefst 62 folteringen op de meest wrede instrumenten. Ondanks de helse pijn bleef ze herhalen dat ze onschuldig was.
Doordat ze weigerde te bekennen en geen namen van andere vermeende heksen noemde, liep het proces vast. Met als resultaat dat ze in oktober 1594 werd vrijgesproken. Daarmee kwamen de heksenprocessen in Nördlingen tot een einde.
Het volledige verhaal over Maria Holl is ook te lezen in mijn Beieren reisgids.
Martelkelder Maria Holl Nördlingen – Foto Sandra de Greeff
3. Hexenberg in Nördlingen
De Hexenberg, ook wel Hexenfels genoemd, is de plek waar de executies van heksen plaatsvonden. Op deze plek werden 34 vrouwen en één man ter dood veroordeeld door verbranding op de brandstapel.
De herinnering aan deze duistere bladzijde uit de geschiedenis hangt nog altijd rond deze heuvel. De plek biedt een prachtig, maar beladen uitzicht.
Heksenberg Nördlingen – Foto Sandra de Greeff
4. Beinhaus in Greding
Het Beinhaus, dat zich direct links naast de St. Martin-basiliek op de Kirchberg in Greding bevindt, wordt ook wel knekelhuisje genoemd. Maar laat je niet afleiden door deze aardige bijnaam, want in het huisje liggen botten en schedels van honderden overledenen zorgvuldig opgestapeld. Mensen botten en schedels dus. Niet alleen een beklemmend maar een verdrietig gevoel sijpelt door de spijlen van het smeedijzerenhek waar de botten achterliggen.
Memento Mori
Op het bordje bij het Beinhaus staat: “Was ihr seid, das waren wir. Was wir sind, das werdet ihr.” Dit is de Latijnse gedachte van Memento Mori. In het Nederlands betekent het: “Wat jullie zijn, dat waren wij. Wat wij zijn, dat worden jullie.”
Want mocht de vergankelijkheid van het leven nog niet veel ruimte in je leven hebben ingenomen dan is dit een reality check.
Hoe de menselijke resten hier terecht zijn gekomen
Vroeger waren begraafplaatsen binnen de stadsmuren een stuk kleiner. Toen de stad en de bevolking groeide kwam men ook op de begraafplaats ruimte tekort. Om plek te maken voor nieuwe overledenen, werden oude graven geruimd. De opgegraven botten werden schoongemaakt en in het knekelhuis opgestapeld. Dit werd niet gezien als een gebrek aan respect. Het was juist een herinnering aan de vergankelijkheid van het leven.
Het knekelhuis is afgesloten met een smeedijzeren hek. Je kunt van buitenaf naar binnen kijken en de opgestapelde schedels en botten zien. Wanneer het licht door de kleine raamopeningen valt, ontstaat er een stille en licht griezelige sfeer.
Beinhaus bij Greding – Foto Sandra de Greeff
5. Tropfsteinhöhle Schulerloch
De Tropfsteinhöhle bij Essing, ook Schulerloch genoemd, is een kalksteengrot die zo’n 55 meter boven het dal ligt. De grot heeft een gangenstelsel van ruim 420 meter lang.
Op deze plek reizen we ver terug in de tijd. De grot werd tienduizenden jaren geleden tijdens de ijstijd gebruikt door holenberen, hyena’s en wolharige mammoeten. Later gebruikten neanderthalers deze grot als schuilplaats. Ook zij lieten er hun sporen achter.
En door deze kalksteengrot met duizenden jaren geschiedenis kan je, tijdens een rondleiding die ieder uur plaatsvindt, gewoon wandelen om je te vergapen aan 10.000 jaar oude druipstenen.
Bekerstalagmiet
Het absolute pronkstuk van de grot is de Becherstalagmit (bekerstalagmiet). Dit is een komvormige stalagmiet die rondom gesloten is en voortdurend gevuld blijft met water. Wereldwijd zijn dit soort formaties extreem zeldzaam. Het geeft het Schulerloch een bijzondere geologische status.
Waar komt de naam Schulerloch vandaan
Volgens een legende diende de grot in de middeleeuwen als schuilplaats voor zogeheten Scolaren of Schüler. Dit waren rondtrekkende magiërs, alchemisten en helderzienden die uit de steden waren verjaagd. In de diepe, donkere gangen van het Schulerloch voerden zij in het geheim hun rituelen uit, brouwden ze toverdranken en zochten ze naar de Steen der Wijzen, ver weg van de kerk en de wet.
Bekerstalagmiet
Het absolute pronkstuk van de grot is de Becherstalagmit (bekerstalagmiet). Dit is een komvormige stalagmiet die rondom gesloten is en voortdurend gevuld blijft met water. Wereldwijd zijn dit soort formaties extreem zeldzaam. Het geeft het Schulerloch een bijzondere geologische status.
Waar komt de naam Schulerloch vandaan
Volgens een legende diende de grot in de middeleeuwen als schuilplaats voor zogeheten Scolaren of Schüler. Dit waren rondtrekkende magiërs, alchemisten en helderzienden die uit de steden waren verjaagd. In de diepe, donkere gangen van het Schulerloch voerden zij in het geheim hun rituelen uit, brouwden ze toverdranken en zochten ze naar de Steen der Wijzen, ver weg van de kerk en de wet.
6. Felsgänge Nürnberg
Onder de vakwerkhuizen van de Neurenbergse Altstadt ligt een kilometerslang ondergronds doolhof. Het is tot wel vier verdiepingen diep in de zandsteenrotsen uitgehouwen.
Het gangenstelsel is ontstaan rond 1380. Een verordening van de stad Neurenberg bepaalde dat iedereen die bier wilde brouwen en verkopen, verplicht een eigen rotskelder moest hebben om het bier te laten gisten en koelen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende het gangenstelsel als schuilplaats voor duizenden burgers toen de stad werd gebombardeerd.
Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 werd een deel van dit kelderstelsel omgebouwd tot Kunstbunker. Dit gebeurde circa 24 meter diep onder de Nürnberger Burg. Het werd ingericht als een geavanceerd, klimaatgestuurd depot om onvervangbare kunstschatten te beschermen tegen bombardementen.
Er zijn verschillende rondleidingen door het ondergrondse gangensysteem te boeken. Eentje eindigt in de ambachtelijke brouwerij Hausbrauerei Altstadthof. Zij gebruiken een deel van de gangen nog steeds voor het rijpen van traditioneel Neurenbergs Rotbier en whisky.
Felsgänge Nürnberg – Foto Sandra de Greeff
7. De galg van Möhren
Volgens het journalistieke principe ‘één bron is geen bron’ is dit verhaal zeker niet waterdicht. Het is een geheim, mondeling van moeder op dochter en kleindochter doorgegeven. Geloofwaardig is het wel.
Een vriendin bevestigde dat haar oma, Oma Möhren genaamd, wist te vertellen dat de galg van Möhren op de plek stond waar nu het blaue waterhuisje staat.
Dat klinkt logisch en past in de structuur van middeleeuwse dorpen. In de middeleeuwen was het gebruikelijk dat een executieplaats strategisch aan de dorpsgrens lag. Vaak direct langs de doorgaande weg. Het waterhuisje ligt op de zuidelijke grens tussen Möhren en Gundelsheim. Perfect voor afschrikking voor potentiële misdadigers, zo van, misdaad wordt met de strop gestraft.
Daarnaast mochten veroordeelden volgens de kerkelijke traditie niet in gewijde aarde bij de dorpskerk of -kern worden begraven. De executieplek gold als onrein en lag daarom zo ver mogelijk buiten het dorp.
Doordat ons dorp door de eeuwen heen niet uit z’n voegen is gegroeid, ligt de plek des onheils nog steeds in het groen aan de zuidelijke dorpsgrens naast een bordje met ‘Fussweg zu Haag’. Met als stille getuigen een dode oude boom.
Ken je die uitspraak: ‘Als je het eenmaal ziet, kun je het niet meer niet zien’? Nou, dat dus. Bij ieder #rondjemethethondje.
AI-gegenereerde foto
Van diepe rotskelders tot eeuwenoude legendes direct bij ons om de hoek, het Spooky Season in Beieren blijft verrassen.
Het herfstseizoen is misschien wel de mooiste én meest mystieke tijd om ons dal te verkennen. Na een wandeling door de mistige bossen of een bezoek aan een van deze historische locaties is er niets fijner dan op te warmen met een warme kop thee.
Kom jij dit najaar ook de herfstmagie (en een tikkeltje griezelig Beieren) ontdekken?
Drone foto – Sandra de Greeff
https://maps.app.goo.gl/gDHWRqhzoAZWrLP38
Durf jij het aan?
Verken deze zeven mystieke plekken rond Schloss Möhren tijdens Spooky Season Beieren.
Wandel door bossen waar legendes fluisteren, ruïnes waar de wind verhalen vertelt, en voel hoe verleden en verbeelding samensmelten bij maanlicht.
Plan je bezoek, ontdek de geheimen van het Altmühltal — en wie weet… fluistert Armgard jou haar geheim toe.
